انتشار اسناد محرمانه و به تازگی آزاد شده آرشیو ملی بریتانیا به کوشش دکتر مجید تفرشی -که برای آزادسازیشان کار حتی به شکایت از وزارت خارجه انگلیس هم کشید-  نکات تازه ای را از آغاز درگیری های ایران و شیوخ خلیج فارس و نقش بریتانیایی ها پس از اعلام خروج نیروهای نظامی شان در اوائل سال ۱۹۶۸نشان می دهد. گزیده هایی از آن را که به نظر خودم جالب بود در اینجا میاورم.

در این پژوهش دکتر تفرشی می نویسد که در سال ۱۸۸۶ نقشه ای از طرف مساحان رسمی نظامی بریتانیا از قلمرو ایران تهیه می شود که در سال ۱۸۸۸ از طرف ملکه ویکتوریا و توسط لرد سالزبوری وزیر خارجه وقت بریتانیا به ناصرالدین شاه هدیه می گردد. در این نقشه جزایر سه گانه صریحا" و به صورتی شفاف و غیر قابل تردید به رنگ قلمرو ایران رنگ آمیزی شده اند.ناصرالدین شاه همین نقشه را سندی برای اذعان انگلیسی ها به مالکیت ایران بر جزایر قرار می دهد و تا جایی پیگیر آن می شود که لرد سالزبوری بعدها میگوید این جریان به من یاد داد که هیچوقت نباید هیچ نقشه ای را در روال دیپلماتیک به کشوری اهدا کرد.این نقشه تایخی که سالها ناپدید بود اخیرا و به همت پژوهشگر تاریخ خلیج فارس،دکتر تقی طبرسا در آرشیو وزارت خارجه ایران پیدا شد.

درجایی از آن نقل میشود که درحل مساله بحرین و جدایی رسمی ان از ایران،از سوی مقامات بریتانیا به ایران وعده داده شده بود که کنار کشیدن بی دردسر از بحرین موجب حل بی دردسر ماجرای جزایر سه گانه به سود ایران،خروج نیروهای بریتانیایی و پایان ادعاهای اعراب در این باره خواهد شد، ولی در عمل چنین نشد.

در جایی دیگر نشان میدهد که شیخ شارجه از نورتکات ایلی، مشاور ارشد حقوقی خودش درخواست می کند تا رسما از مقامات بریتانیایی بخواهد که مدارکی دال بر تایید ادعای مالکیت ولی نعمتان خود بر ابوموسی را به وی ارائه دهند چرا که بر خلاف دولت تهران که به گفته زندفرد،دیپلمات ارشد ایرانی پرونده بزرگ و کاملی برای اثبات سابقه مالکیت ایران بر جزایر سه گانه دارد،شارجه هیچ پرونده ای برای اثبات ادعای خود تهیه نکرده است.یعنی آن چه خود نداشت ز بیگانه تمنا میکرد.

همچنین در جایی: بریتانیا ایران را متهم میکرد که با وجود ادعاهای حقوقی و تاریخی درباره مالکیت جزایر،آن کشور حاضر به رسیدگی به موضوع در یک دادگاه حل اختلاف بین المللی نیست.در ژانویه ۱۹۷۰ بریتانیایی ها مدعی می شوند که بر اساس ماده ۳۵ منشور سازمان ملل متحد،حتی در شرایطی خاص، کشورهایی که عضو دایم آن سازمان نیز نباشند-منظور امارات متحده عربی است که هنوز تاسیس نشده بود- قادر به طرح دعاوی خود در سازمان ملل می باشند.-در همین حین که انگلیسیها که از یکطرف قصد دارند ایران را راضی به حکمیت سازمان ملل در مورد طرح دعوای شیوخ راس الخیمه و شارجه کنند- داگلاس هیوم وزیر خارجه بریتانیا در نامه محرمانه ششم آوریل خود به دنیس رایت سفیر بریتانیا و دیپلمات مسئول در مذاکرات جزایر سه گانه -حتما" در حالیکه نیشش تا ان جایش باز شده بود- پیش بینی میکند که در صورت طرح دعوای شارجه و امارات علیه ایران،اکثریت جامعه بین المللی علیه ایران موضع خواهند گرفت! که البته با پافشاری شاه و اردشیر زاهدی، اصل این جریان عقیم می ماند.

در جایی دیگر...بر اساس نامه محرمانه ارتور (نماینده مقیم بریتانیا در بحرین) به ویلیام لوس (دیپلمات ارشد در مذاکرات جزایر) روز سی ام مارس شیخ صقر،شیخ راس الخیمه در خفا عنوان کرده بود که اگر قرار باشد از ادعای مالکیت جزایر تنب چشم پوشی کند و انها را به ایران واگذارد،ترجیح میدهد این کار را در قبال دریافت مبلغ زیادی پول از ایران به عنوان " فروش اجباری" انجام دهد.باز هم به محض اینکه نشانه هایی از مصالحه بین طرف ایرانی و اعراب دیده میشود،آرتور که کشورش مدعی تلاش صادقانه در حل و فصل منصفانه ماجراست به سِر ویلیام لوس توصیه می کند که بهتر است از اندیشیدن صقر به مصالحه با ایران بر سر تن بزرگ و کوچک در قبال دریافت پول جلوگیری شود.

درجایی:...بر اساس گزارش محرمانه ۲۲ ژوئیه رمزباتوم سفیر جدید انگلیس در ایران، از نشست ناهار خود با وزیر خارجه ایران،زاهدی چنین اظهار میکند:شاه شخصا" به سیاست تامین حاکمیت ایران بر جزایر متعهد است و به هیچ وجه قادر به سرپیچی از این سیاست نیست.حتی اگر شاه ناپدید شود و رژیم دیگری سر کار بیاید،وضعیت یکسان خواهد بود.مردم ایران اکنون راه حل دیگری را نمی پذیرند.زاهدی به من اطمینان داد و من -رمزباتوم- فکر میکنم منظورش ارجاع به موقعیت و منافع بریتانیا در ایران بود،که اگر موضوع بالا گیرد، وضع دوران مصدق در مقایسه با ان ملایم جلوه خواهد کرد.شاه برای تضمین تامین منافعش حتی آماده ورود به جنگ با بریتانیاست.

 پ.ن: بعد از چند روز این را از دکتر تفرشی گرفتم: از توجه شما به این مقاله بلند که واقعا برای تهیه و نگارش آن زحمت زیادی کشده ام ممنونم. باید خدمتتان عرض کنم که متاسفانه شهروند امروز به دلایلی نیمی از مصاحبه من را پس از تصحیح و تایید منتشر نکرده و من مجبور شدم متن کامل آن را در وبلاگم منتشر کنم. ممنون می شوم اگر خواندید و خوشتان آمد به هر نحوی که صلاح می دانید در نشر آن بکوشید. ضمنا من حدود دو هفته دیگر برای چند سخنرانی و چند کار شخصی چند روزی را در تهران خواهم بود. مجید تفرشی-لندن.